बांगलादेशला ट्रम्प यांनी दिला मोठा धक्का : ट्रम्प यांच्या निर्णयामुळे जगात खळबळ !
बांगलादेशला ट्रम्प यांनी दिला मोठा धक्का : ट्रम्प यांच्या निर्णयामुळे जगात खळबळ !
एकीकडे बांगलादेशचे युनूस सरकार बांगलादेशच्या माजी पंतप्रधानांवर सूडबुद्धीने कारवाई करत पाकिस्तानशी संबंध सुधारण्यात व्यस्त आहे, तर दुसरीकडे अमेरिकेसह विदेशी संस्थागत गुंतवणूकदार बांगलादेशपासून सतत अंतर राखत आहेत. अमेरिकेतील ट्रम्प प्रशासनाने बांगलादेशला देण्यात येणारी सर्व मदत थांबवण्यासाठी काम बंद करण्याचे आदेश जारी केले आहेत. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आदेशानंतर USAID ने बांगलादेशात सुरू असलेली सर्व मदतकार्ये थांबवली आहेत. अफगाणिस्ताननंतर बांगलादेश हा दक्षिण आशियामध्ये अमेरिकेकडून सर्वाधिक मदत मिळवणारा देश राहिला आहे. बांगलादेशात अमेरिकेच्या मदतीने डझनहून अधिक मदत आणि विकास कार्यक्रम राबवले जात आहेत. ही सर्व मदत सध्या ९० दिवसांसाठी बंद करण्यात आली आहे. पण ट्रम्प प्रशासनाकडून जारी करण्यात आलेल्या आदेशात म्हटले आहे की, अमेरिका जगभरातील देशांना दिल्या जाणाऱ्या $72 अब्ज मदतीचा आढावा घेईल आणि अमेरिकेच्या मूल्ये आणि हितसंबंधांना अनुरूप नसलेली कोणतीही अमेरिकन मदत कायमस्वरूपी बंद केली जाईल जाईल.
बांगलादेशसाठी परकीय मदत किती महत्त्वाची?
कार्यक्रमांना मदत करण्यासाठी, देशाला आर्थिक अस्थिरतेवर मात करण्यासाठी आणि रोहिंग्या संकटाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी तसेच बांगलादेशच्या प्रमुख वस्त्रोद्योगात स्थिरता पुनर्संचयित करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय वित्तपुरवठा महत्त्वपूर्ण आहे. गेल्या वर्षी, युनूस प्रशासनाने कमी होत चाललेल्या परकीय चलनाच्या साठ्याला स्थिर करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय कर्जदारांकडून $5 अब्ज आर्थिक मदतीची विनंती केली. तसेच आयएमएफकडून ४.७ अब्ज डॉलर्सची बेलआउट मागितली होती
परदेशी गुंतवणुकीत 70 टक्क्यांहून अधिक घट
दुसरीकडे, बांगलादेश बँकेची आकडेवारी देखील साक्ष देते की नोबेल पारितोषिक विजेते अर्थशास्त्रज्ञ यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारकडे परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार पाठ फिरवत आहेत. आकडेवारीनुसार, FY2025 च्या जुलै-सप्टेंबर तिमाहीत बांगलादेशला केवळ $104 दशलक्ष संस्थात्मक गुंतवणूक प्राप्त झाली, जी FY2024 च्या जुलै-सप्टेंबर या कालावधीतील $360.5 दशलक्षपेक्षा 71 टक्के कमी आहे. यामध्येही सुमारे 50 टक्के गुंतवणुकीला संशयास्पद ठरवून ते एफडीआय म्हणून वर्गीकृत करण्यास नकार देण्यात आला आहे. या गुंतवणुकीत घट होण्यामागे राजकीय अस्थिरता हे सर्वात मोठे कारण असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
पाकिस्तान-बांगलादेश दरम्यान थेट उड्डाण
आर्थिक संकटाच्या काळात बांगलादेश प्रादेशिक आर्थिक महासत्ता भारताशी संबंध सुधारण्याऐवजी गरीब पाकिस्तानशी संबंध सुधारण्याचा प्रयत्न करत आहे. पाकिस्तानमधील बांगलादेशचे उच्चायुक्त मोहम्मद इक्बाल हुसैन खान यांनी दोन्ही देशांदरम्यान थेट विमानसेवा सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. हुसैन यांनी शनिवारी पेशावर येथे पत्रकार परिषदेत बांगलादेश ते पाकिस्तान थेट विमानसेवा सुरू करण्याबाबत माहिती दिली. इक्बाल हुसैन यांनी म्हटले आहे की, थेट उड्डाणांमुळे दोन्ही देशांमधील संबंध अधिक दृढ होतील. हे पाऊल पर्यटन, शिक्षण आणि व्यापार यांसारख्या क्षेत्रात सहकार्य वाढवेल. मात्र, दोन्ही देशांदरम्यान थेट विमानसेवा कधी सुरू होईल, हे हुसैन यांनी सांगितले नाही. हसीनाच्या काळात 16.4 अब्ज डॉलर्स पाठवण्यात आले होते, परदेशी कंपन्या चौकशी करणार आहेत
बांगलादेश बँकेने त्या बँकांच्या मालमत्तेच्या गुणवत्तेचे पुनरावलोकन करण्याचे काम सुरू केले आहे ज्यांच्यावर 2 ट्रिलियन टक्का ($16.4 अब्ज) गहाळ केल्याचा आरोप आहे आणि हसीना सरकारशी संबंधित प्रभावशाली उद्योगपतींमुळे त्या बँकांमार्फत परदेशात पाठवले आहेत. EY, Deloitte आणि KPMG या ग्लोबल अकाउंटिंग फर्मला पुनरावलोकन करण्यासाठी नियुक्त करण्यात आले आहे.
ट्रम्प यांच्या निर्णयामुळे जगात खळबळ
अलीकडेच अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ यांनी सांगितले होते की, सरकारला 85 दिवसांच्या आत सर्व विदेशी मदतीचा अंतर्गत आढावा घेण्यास सांगितले आहे. ट्रम्प यांनी अमेरिकेची सूत्रे हाती घेताच संपूर्ण जगात खळबळ उडाली आहे. त्याच्या या निर्णयाचे सर्वांनाच आश्चर्य वाटत आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 20 जानेवारी रोजी अमेरिकेचे 47 वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून शपथ घेतली. यानंतर, काही तासांतच त्यांनी जो बिडेनचे अनेक निर्णय एकाच वेळी फिरवले. देशापासून ते परदेशापर्यंत अमेरिकन धोरणांमधील अनेक बदलते निर्णय घेत जगात खळबळ निर्माण करून दिली. यामध्ये बेकायदेशीर स्थलांतरितांना बाहेर काढणे, मुलांचे नागरिकत्व रद्द करणे अशा अनेक निर्णयांचा समावेश आहे.
प्रा डॉ सुधीर अग्रवाल वर्धा
९५६१५९४३०६
